Kod : Ad :
Təsnifat üzrə axtarış :
 
Coğrafi adların standartlaşdırılması üçün terminlər qlossarisi
Excel
Eng Az Izah
acronym  akronim; abbreviatura  Başlanğıc hərflərinin düzülüşündən və ya söz birləşməsinin komponentlərindən yaranan, söz. Nümunələr:BDU (Bakı Dövlət Universiteti), RF (Rusiya Federa-siyası), Soweto (South West Townships)  
address  ünvan  Saxlanılan konkret məlumat vahidinin kompüterdə yerləşdiyi yer. 
allograph  alloqraf; qrafik variant.  →qrafemin növ müxtəlifliyi. Nümunələr: İngilis dilində→/f/ fonemini təsvir edən ff, ph və gh-qrafem alloqrafları; rus dilində /a/ fonemini təsvir edən а, я-qrafem alloqraflarıdır. 
allomorph  allomorf  →Morfemin ikisindən biri və daha çox→fonoloji təzahürlərindən biridir.Nümunələr: ingilisdə cats sözündə-s və boxes sözündə -es, rus dilində моря sözündə -я və столы sözündə -ы −cəm morfeminin allomorflarıdır; брать, беру, заби-рать sözündə -бр,-бер,-бир kök morfemlərinin allomorflarıdır. 
allonym  allonim; ad variantı; alternativ ad.  Eyni→topoqrafik obyektin ikisindən hər biri və ya daha çox adlarından biri.Nümunələr: Hull, Kingston upon Hull; Vesterhavet, Nordsee; Konstantinopol, Stambul; Leninqrad, Sankt-Peterburq; Yelizavetpol, Gəncə; Artyom, Pirallahı; 
allonym, standardized  allonim, standartlaşmış  →standartlaşdırılmış toponim kimi qəbul olunan eyni coğrafi obyektin iki və daha çox adlarından biri.Nümunələr: Biel və Bienne; Ca-sablanca və Dar al-Bayda; Kaapstad və Cape Town; Matterhorn və Monte Cervino; Nuxa və Şəki. 
allophone  allofon  →Fonemin iki və ya daha çox→fonetik variantlarından olan →Səs.Nümunələr: ingiliscə Tyne və amerikanca water−/t/ foneminin allofonlarıdır; ispanca rio və Madrid− /r/ foneminin allofonlarıdır; rusca папа və пять−/a/ foneminin allofonlarıdır. 
alphabet  alfavit; əlifba  Öz adları olan və müəyyən ardıcıllıqla düzülən → yazılı əlifba → dil hərflərinin məcmusu.  
alphabetic  əlifbalı  →əlifbadan olan sifət 
alphabet conversion  ötürücü əlifba;konversiya əlifbası   →Adların ötürülməsində istifadə olunan→əlifba.Terminlər üçün ümumiləşdirici termin→transkripsiyalı əlifba və transliterasiyalı əlifba 
alphabet, transcription  əlifba, transkripsiyalı   →transkripsiya prosesində istifadə olunan→əlifba Nümunələr: alman dilinə transkripsiyada /ts/ diş→fonemi-nin ötürülməsində c-dən yox, ancaq z-dən; ingilis dilinə transkripsiyada /k/ damaqarxası foneminin ötürülməsində c-dən yox, ancaq k-dan istifadə olunması  
alphabet transliteration  əlifba, transliterasiyalı   →Transliterasiya zamanı →diakritik işarələrin mümkün istifadəsi ilə tətbiq olunan→əlifba.Nümunələr: Qeyri-latın yazılışının romanlaşdırılmasında istifadə olunan əlifbalar. məsələn:klassik ərəb dilinin romanlaşdırılması üçün əlifbaya C, E, O, P, V və X, ancaq müxtəlif markerlər daxil edilib: (' və s) 
alphabetic script  əlifba yazısı  Script, alphabetic-ə (284)-ə bax. 
alphabetic sequence  əlifba sırası  a) →Əlifbanın →hərflərinin qəbul olunmuş düzülüş qaydası. b) Adları bu qaydada sadalanan obyektlətr massivi.  
alphabetic sequence rules  əlifba sırası qaydaları  →Əlifba yazılışı üçün sözlərin →ardıcıllıq qaydası. 
alphanumeric  əlifbalı-rəqəmli  Məsələn kompüterdə nəinki rəqəmlərin, həmçinin →hərflərin də istifadə olunduğu təqdim edilmə üsulu. Daha geniş mənada həmçinin durğu, riyazi işarələrindən və digər işarələrdən istifadə olunması. 
anthroponym  antroponim  Şəxsi ad.Nümunələr: Alfred, Vladimir, Şahin. 
article  artikl  →Morfem, adətən adlarda ismin müəyyənliyini və ya qeyri-müəyyənliyini, onun sayını, halını bildirir.Nümunələr: ingilis dilində the; ispan dilində el, los, las; fransız dilində le, la, les; ərəb dilində al; ivrit dilində ha; rumın dilində ul; bolqar dilində mo, ma 
articulation  artikulyasiya  Danışıq səslərinin tələffüzü üçün havanın istiqamətini dəyişən səs tellərinin fizioloji hərəkəti. 
batch processing  paket emalı  Məlumat vahidlərinin kodlaşdırıldığı, qruplara yığıldığı sonra isə ardıcıllıqla kompüterdə emal olunduğu, metod.Əlaqədar termin:→interfəal emal  
bilingualizm  ikidillilik, bilingvizm   İnsan və ya cəmiyyət tərəfindən iki dili təmiz bilmək. 
biscriptual  ikiyazılı  İki müxtəlif sistemdə→məktubun əlyazma və ya çap mətni. Həmçinin bax →məktubun müxtəlif sistemlərdə yazılı xəritəsi; →məktubun müxtəlif sistemlərdə adları olan qəzetir.  
character  işarə, simvol  Yazılış vahidi kimi istifadə olunan qrafik simvol; daha dar − yazının qeyri-əlifba sistemində qrafik simvol.Nümunələr: çin dilində 中(çjun), amxar dilində υ(xa) , yapon dilində の(no). 
character, modified  işarə, şəkli dəyişdirilmiş   Terminlər üçün ümumiləşdirici termin →sadələşdirilmiş işarə və →işarənin variantı. 
character, simplified  işarə, sadələşdirilimiş   Qrafik cəhətdən öz normativ for-masından daha asan olan →işarə variantı.Nümunə: çin dili digər uyğun ənənəvi işarələrə nisbətən daha az miqdarda xətlərdən istifadə etmək əsasında işarələri (tsyantitszı) sadələşdirmişdir. 
character, variant  işarənin variantı  Sözdə olan vəziyyətindən asılı olaraq, cizgilərinə görə fərqlənən, eyni →fonoloji və və/ya →morfoloji elementi [əgər işarələr əlifba işrələridirsə, onda eyni →şriftin xarakterinə aiddir] bildirən →yazı sistemində 2 və ya daha çox işarələrdən hər biri.Nümunələr: ərəb dilində ﻉ=ﻋ=ﻌ; ivrit dilində ץ=צ. 
character, vowel  sait səsin işarəsi  →Əlifba və ya →heca yazısında →sait səsi təqdim edən →marker olmayan, →işarə Nümunələr: rus və latın dilində a, tay dilində ๅ (a), koreya dilində ᅡ (a), amxar dilində λ (ā, sait səsin birinci işarəsi)  
choronym  xoronim  Böyük sahəni əhatə edən obyektə aid olan →toponim. 
class, feature  obyektin sinfi   Təsnifatlaşma və axtarışı asan-laşdırmaq üçün ümumi xarakteristikalı topoqrafik obyektlərin qruplaşdırılması Nümunə: "su axını" anlayışına daxil olan çay, su və s. 
coded   təqdim olunmanın  Obyektin və ya →obyektlər sinfinin → rəqəmli-əlifba və ya qrafik kodla izahı; kodlaşdırılan 
representation  kodlaşdırılması  çoxluğun istənilən elementinə kod tətbiqinin nəticəsi.Nümunələr: 0226-əsas yol; ▲▲-dağ. 
colloquiallanguage   danışıq dili  language, colloquial (146)-ya bax. 
composite name  tərkibin adı  Name, composite-yə (212)-yə bax. 
compound name  tərkibin adı  Name, composite-yə (212)-yə bax. 
computer file  kompüter faylı  File, computer-ə (098)-ə bax. 
computer program  kompüter proqramı  Proqram, computer-ə (268)-ə bax. 
computer record  kompüter yazısı  Record, computer-ə (275)-ə bax. 
consonant  samit səs; konsonant (heca əmələ gətirməyən səs)  Nəfəs borusunda bir və ya çoxlu sayda nöqtələrin sıxılması və ya bağlanması nəticəsində yaranan →danışıq səslərinin iki əsas sinfindən biri 
consonant letter  samit səsin hərfi; samit hərf   letter, consonant-a (162)-ə bax. 
consonant script  konsonant məktub  Script, defective alphabetic (286)-a bax. 
conventional name  ənənəvi ad  Exonym-ə (081)-ə bax. →ekzonim termini ilə eyni mənalıdır. 
conversion  ötürmə, konversiya  Toponimikada hər hansı bir dilin →fonoloji və/və ya →morfoloji, həmçinin leksiki elementlərinin digər dilin və yazılışın vasitələrindən istifadə etməklə ötürmə prosesini bildirir. Ötürmə →transkripsiya, →transli-terasiya və ya digər üsullar vasitəsilə həyata keçirilə bilər.  
conversion alphabet  ötürmə əlifbası  Alphabet, conversion-a (010)-a bax. 
conversion table  ötürmə cədvəli  Terminlər üçün ümumiləşdirici termin →transkripsiya açarı və →transliterasiya açarı. Həmçinin romanlaşma açarı-na bax. 
coordinates, geographical   koordinatlar, coğrafi  a)        Bucaq ölçülərinin (dərəcələr, dəqiqələr və qövs saniyələri) köməyi ilə Yer səthi üzərində (hündürlük nəzərə alınmadan) olan obyektin təyin edilməsi üçün istifadə olunan ekvatordan şimala və cənuba 0º-dən 90º-dək nömrələnən en xətlərinin (paralellər) və beynəlxalq sıfır Qrinviç meredianından şərqə və qərbə 0º-dən 1800-dək nömrələnən uzunluq xətlərinin (meredianlar) şəbəkəsi və ya kürəşəkilli şəbəkə.Bu şəbəkəyə nisbətən nöqtələrin vəziyyəti. ­­­ 
coordinates, restangular  koordinatlar, düzbucaqlı  a) Bir qayda olaraq →topoqrafik xəritədə üzərində çəkilən, hər iki ox üzrə eyni uzunluq vahidinə malik olan bir-birinə perpendikulyar düz xətlər sistemi ilə yaranan düz koordinatların şəbəkəsi. Həmçinin →UTM şəbəkəsinə bax.Bu şəbəkəyə nisbətən nöqtələrin vəziyyəti.  
coordinates, topoqrafic  koordinatlar, topoqrafik  Coordinates, restangular-a (045)-ə bax. 
creole  kreol dili  →Pidjindən yaranan və ya avropa dillərindən birinin yerli əhalinin dili və ya dilləri ilə qarışması nəticəsində yaranan və həmin → cəmiyyətin danışığına vahid və →əsas dilinə çevrilən danışıq dilinin sabit forması  
cultural feature  mədəni obyekt  feature, man-made-ə (091)-ə bax. 
data  məlumatlar  Kommunikasiya, izah və insan və ya maşın tərəfindən emal üçün yarayan faktların və anlayışların rəsmi üsulla təqdim olunması. Kompüter sahəsində qoşma ter-min:→kompüter, proqramı. 
data base (also database),digital  məlumatlar bazası, rəqəmli  Konkret mövzuya aidiyyatı olan →kompüter fayllarının və/və ya →kompüter yazılarının hərtərəfli, hərdən ətraflı toplusu.Nümunə: Ölkədə olan bütün hidro-qrafik obyektlər üçün kompüter yazılarının toplusu. 
data base, digital toponymic  məlumatlar bazası, toponimik rəqəmli  Müəyyən ərazi üzrə →toponimlərin onunla əlaqədar məlumatlarla birlikdə (və ya məlumatsız) oxunulan kompüter formasında saxlanan →rəqəmli məlumatlar bazası 
data base management system  məlumatlar bazasının idarəedilməsi sistemi  →Rəqəmli məlumat bazasından istifadə üçün zəruri olan və ona müstəqil istifadəçilərin müraciət etməsinə imkan verən →proqram təminatı 
data dictionary  məlumatlar lüğəti  →Məlumatlar elementini, →faylın formatını, daxili əsaslandırılmış kodları, mətn girişini və onların əlaqəsini özündə əks etdirən →rəqəmli məlumatlar bazasının tərkibinin izahlı kataloqu 
data directory  məlumatlar direktoriyası   data dictionary-a (053)-ə bax. 
data element  məlumatlar elementi  →Kompüter yazısında konkret →məlumat sahəsini əhatə edən eyniləşdirilmiş və təyin edilə bilən məlumatların baza va/hidinin təsviri.Nümunə:« Adlar üzrə müvəkkil edilmiş orqan tərəfindən təsdiq edilmiş adın tarixi» 
data field  məlumatlar sahəsi  →Kompüter yazısında konkret →məlumatlar elementinə ayrılan məkan.Nümunə: Ad obyekti koordinatla-rının kompüter yazısı üçün sahə. 
data interchange, transligual  məlumatlar mübadiləsi, dillərarası  Standartlaşdırılmış kodlar və/və ya konkret dilə nisbi olmayan terminologiyanın köməyi ilə məlumatların mübadiləsi (əsasən kompüter) 
data item  məlumat vahidi  →Kompüter yazısında konkret →məlumatlar elementinin mənası və ya məzmunu.Nümunə: 01.01.99 →“tarix” məlumat sahəsində  
data portability  məlumatların əlaqəsi  Müxtəlif kompüter sistemlərində eyni məlumatların daxil edilməsi və/və ya istifadə ehtimalı. 
default value  gizlətmə üzrə məna  Kompüter emalı zamanı əməliyyatçının müdaxiləsi olmadan kompüterin avtomatik seçdiyi əməliyyatı bildirir. 
defective alphabetic script  natamam əlifba yazısı  script, defective alphabetic-ə (286)-ya bax. 
descriptive term  izahedici termin  Xəritədə →toponim olmayan amma →topoqrafik obyekt mənasını verən söz (adətən ümumi isim, sifət və ya ibarə olan) Nümunələr: yay sahəsi; kanal; su qülləsi; daimi, mövsümi (su axını üçün).  
designation  əlamət  descriptive term-ə (062)-yə bax. 
diacritic  diakritik;  →Hərfin/hərflər qrupunun üstündə, altında, eninə yerləşdirilən onun/onların →fonem mənasının dəyişilməsi, vurğunun təyin olunması, həm də tonun dəyişməsi və ya iki söz arasında fərqi göstərmək üçün adətən böyük olmayan işarə. 
null  diakritik işarə  Nümunələr: rus əlifbasının romanlaşmasında alman dilində ä, ö, ü, š, č; ivrit dilinin romanlaşmasında h; polşa dilində ł; rumın dilində ţ; fransız dilində où («hara») ilə müqayisədə ou («və ya»). Həmçinin →marker bax. 
diacritical mark, diacritical sign  diakritik işarə  Diacritic-ə (064)-ə bax. 
dialect  dialekt  Konkret sözlər toplusunda, qrammatik strukturunda, tələffüzündə üzə çıxan →yerli və ya mövcud sosial cəmiyyət insanları üçün xarakterik olan →dil müxtəlifliyi. Bəzən dialekt və →dil arasında müqayisə aparmaq çox çətindir. Həmçinin bax →diqlossiya və →yerli.  
dictionary, geographical  lüğət, coğrafi  Şərhləri, izahedici məlumatları və ya onların hər biri üzrə yazılı göstəriciləri olan, adətən →əlifba sırası ilə düzülmüş coğrafi termin və/və ya adların siyahısı. 
digital data base  rəqəmli məlumatlar bazası  data base, digital-a (050)-yə bax. 
digital toponomic data base  rəqəmli, toponomik məlumatlar bazası  data base, digital toponymic-ə (051)-ə bax. 
diglossia  diqlossiya  Vahid →dilçilik cəmiyyətində bir →dilin iki variantının yaşadığı nisbətən sabit diliçilik vəziyyəti: birinci («yüksək») variant adətən rəsmi və nüfuzlu olur; digəri («alçaq») variant gündəlik ünsiyyətdə istifadə olunur.Nümunələr: yunanca kafarevusa («yüksək») və dimotiki («alçaq»); ərəbcə əl-fusxa –ədəbi və əl-ammiya – xalq dili (dialekt); İsveçrədə yuxarıalman və isveçrə almanı. Daha geniş mənada bu iki qohum olmayan dilin bir yerdə yaşamasıdır. Məsələn: Paraqvayda ispan və quarani dilləri. 
diglossic  diqlossik  →Diqlossiyaya aid olan (070). 
digraph  diqraf  Bir →fonemin ifadəsi üçün istifadə olunan iki →hərfin ahəngi Nümunələr: /∫/ üçün ― danimarka dilində sj, fransız dilində ch, ingilis dilində sh. Bəzi dillərdə ayrı-ayrı diqraflar müstəqil olaraq əlifbaya daxil edilib. məsələn, ispan dilində ll, çex və slovak dillərində ch, belorus dilində дж və дз diqrafları. Həmçinin → liqatura bax.  
diphthong  diftonq  Bir hecada iki (və ya triftonqla üç) sait elementlərin ahəngi.Nümunələr: [aı] üçün: alman dilində― bei sözündə ei, ingilis dilində― time sözündə i. 
donor language  donor dil  language, source-yə (156)-ya bax. 
donor script  donor-məktub  script, source-yə (293)-ə bax. 
endonym  endonim  Obyektin yerləşdiyi ərazidə rast gəlinən dillərdən birində coğrafi obyektin adı.Nümunələr: Varanasi (Benares yox); Aaxen (Elya-Şappel yox); Krunq Tep (Banqkok yox); Əl-Uksor (Luksor yox); Şəki (Nuxa yox). 
endonym, standardized  endonim, standartlaşdırılmış   Coğrafi adlar üzrə səlahiyyətli orqan tərəfindən təsdiq edilmiş →endonim.Nümunə: Sonuncu ad standartlaş-dırılmış Qull və Kinqston-na- Qulle allonimləri arasında.  
entity, topographic  obyekt, topoqrafik   feature, topographic-ə (094)-ə bax. 
eponym  eponim  Digər adın yaranması üçün əsas olan insan və ya insanların adı.Nümunələr: Yaroslavl sözündə Yaroslav; Santyaqoda Yaqo; Mount Everest sözündə Everest; Cəlilabad sözündə Cəlil. Fransız dilində uyğun termin – ethnonym. 
epotonym  epotoponim  Ümumi ismə keçən və ya onun üçün əsas olan →toponim.Nümunə: Olympia (olimpiada üçün); Jerez (xeres üçün); al-Burtughãl– Portuqaliyanın ərəbcə adı. (ərəbcə «portağal» olan Burtugãl).  
exonym  ekzonim  Mənbə dildə qəbul edilən, müasir forma ilə üst-üstə düşməyən,dilin yayılma ərazisindən kənarda yerləşən həmin dildə kök salmış →coğrafi obyektin ad forması. Nümunələr: Warsaw – Warszawa üçün ingilis ekzonimidir;Londres – London üçün fransız ekzonimidir;Mailand – Milano üçün alman ekzonimidir.Moscow, Moscau – Moskva üçün ingilis və alman ekzonimləridir. Birləşmiş Millətlər Təşkilatı beynəlxalq istifadədə ekzonimlərintətbiqinin zaldılmasını məsləhət görür. 
extraterrestrial feature  yerüstü olmayan obyekt   feature, extraterrestrial-a (088)-ə bax. 
extraterrestrial name  yerüstü olmayan obyektin adı  name, extraterrestrial-a (215)-ə bax. 
false generic element  yanlış kök elementi   generic element, false-yə (111)-ə bax.  
feature class  obyektin sinfi  class, feature (029)-a bax. 
feature name  coğrafi obyektin adı  Toponym-a (339)-a bax. 
feature, cultural  obyekt, mədəni  feature, man-made (091)-ə bax. 
feature, extraterrestrial  obyekt, qeyri-yerüstü   Yer və onun peykindən başqa hər hansı bir planetdə yerləşən →topoqrafik obyekt.Nümunə: Ayda olan krater. 
feature, geographical  obyekt, coğrafi  Yer səthi üzərində olan →topoqrafik obyekt  
feature, hydrographic  obyekt, hidroqrafik  Quru daxil olmayan, sudan ibarət olan və ya əsas etibarilə su ilə əlaqəsi olan →topoqrafik obyekt.Nümunə: göl; su rezervuarı, ancaq ada istisna olmaqla. 
feature, man-made  obyekt, süni   İnsan tərəfindən yaradılan və ya xeyli dəyişdirilmiş →topoqrafik obyekt.Nümunələr: kanal; yol; yaşayış məntəqəsi.Əlaqədar termin:→obyekt, təbii.  
feature, natural  obyekt, təbii  Təbiət tərəfindən yaradılan insan tərəfindən nəzərə çarpacaq dərəcədə dəyişdirilməmiş →topoqrafik obyekt.Nümunələr: çay (kanal yox); meşə (tarla yox).Əlaqədar termin:→obyekt, süni.  
feature, physical  obyekt, fiziki-coğrafi   Vizual müşahidə edilə bilən hər hansı bir →topoqrafik obyekt.Nümunələr: dağ; çay; ölkənin sərhədi qeyd olunmayan yol. 
feature, topographic  obyekt, topoqrafik   Yer səthinin, hər hansı digər planetin və ya onun peykinin tanınan hissəsi. 
feature, undersea  obyekt, sualtı  Okean və ya dənizin aşağı hissəsində yerləşən Yer səthinin bir hissəsi Nümunələr: Mariana çökəkliyi, Doqqer bankası.(dənizin dibindəki hündürlüklər) 
field, data  məlumatlar sahəsi  data field-ə (056)-ya bax. 
file format  faylın formatı  format, file-yə (103)-ə bax. 
file, computer  kompüter faylı  →Kompüter yazılarının təşkil edilmiş, nizama salınmış və adlandırılmış toplusu. 
firmware  proqramlaşdırılmış avadanlıqlar  →Proqram təminatının əmrləri ilə dəyişdirilə bilməyən kompüterdə quraşdırılmış və müəyyən edilmiş platalar, platalarda proqramlaşdırılmış →kompüter proqramları və üsulları. 
font  şrift  Müəyyən tipə, üsluba və ölçüyə uyğun çap işarələri.Şrift nümunələri: 10-point bold Times New Roman; 11 cpi Courier Italic  
format  format  Əlyazmanın və ya çap sənədinin ölçüsü və ümumi yerləşməsi.Həmçinin →faylın formatına bax. 
format, computer  format, kompüter üçün  format, file-yə (103)-ə bax. 
format, file  faylın formatı  →Kompüter faylında məlumatların ölçüsü və yerləşməsi. [məsələn, yazılar və sahələr, rəqəmli və rəqəmli-əlifba məlumatları və s.]. Adətən →format termini tətbiq olunur. 
full title  tam ad  long form-a (of a name) (183)-ə bax. 
gazetteer  qazetir  →Topoqrafik obyektin halını və yerini göstərməklə, həmçinin digər izahedici və təsviredici məlumatlar daxil olmaqla, əlifba sırasında və ya digər sırada →toponimlərin və onların variantlarının siyahısı. 
gazetteer, index  coğrafi adların qazetir indeksi (göstəricisi)  Onların xatırlandığı mənbədə göstərici rolunu oynayan, əlavə məlumatlarla və ya onlarsız →toponimlərin qaydaya salınmış siyahısı.Nümunələr: konkret atlasda coğrafi adların göstəricisi. 
gazetteer, multilingual  qazetir, çoxdilli  →Standartlaşmış olması mütləq olmayan, bir neçə dildə verilən coğrafi obyektlərin adları →allonim olan, →qazetir.Nümunələr: Athens(Athína);Moscou (Moskva). 
gazetteer, multiscriptual  yazının müxtəlif sistemlərində olan adlarla qazetir.  →Toponimlərin iki və ya daha çox →yazı sistemində göstərildiyi →qazetir.Nümunələr: Aθήνα, Athens; נצרת , Nazareth; Владивосток,Vladivostok.  
gazetteer, place names  yaşayış yerlərinin adı olan qazetir.   Arabir →yaşayış məntəqələrinin adlarının siyahısında tətbiq olunan termin  
generic element  kök elementi; göstərici-termin  Özündə →kök terminini əks etdirən →toponimin bir hissəsi.Nümunələr: Port-au-Prince; Sierra Nevada, Newport. Kök elementinin obyektin tipini və sinfini göstərməsi mütləq deyil. Həmçinin →kök elementi, yalan.Qoşma termin: →fərdi element. 
generic element, false generic term  kök elementi, yanlış kök termini  Obyektin kökünə uyğun olmayan toponimin →kök elementi.Nümunələr: Mount İsa, Redhill və Rio de Janeiro – bütün yaşayış məntəqələri, uyğun olaraq dağlar, təpə və çaylar buraya aid deyil. →Topoqrafik obyekti xarakterizə edən, amma onu adlandırmayan ümumi isim. Nümunələr: mountain, sierra, san, shan, dagh, jabal, har, river. O →toponim və ya toponimin bir hissəsi ola bilər; →kök elementinə bax. Həmçinin →kök elementi, yalan-a bax. 
geographical dictionary  coğrafi lüğət  dictionary, geographical-a (067)-ə bax. 
geographical entity  coğrafi obyekt  feature, geographical-a (089)-a bax. 
geographical entity  coğrafi obyekt  feature, geographical-a (089)-a bax.  
geographical name  coğrafi ad  name, geographical-a (216)-ya bax.  
geographical names standardization  Coğrafi adların standartlaşması  standardization,geographical names-ə (312)-yə bax. 
geographic information system (GİS)  coğrafi informasiya sistemi (CİS)  Özünə xəritə və →toponimləri daxil etmiş, coğrafi istinad edilmiş →məlumatların daxil edilməsini, emalını və buraxılışını əlaqələndirən kompüterləşmiş çoxməqsədli sistem. 
GİS  CİS  Geographic information system (118)-yə bax.  
glossary  qlossari (lüğət)  Tədqiqatın və ya maraqların konkret sahəsinə aid olan, təqdim olunmuş adlar üzrə izahedici və təsviredici xarakterli məlumatları özündə əks etdirə bilən terminlərin xüsusi siyahısı.Nümunə: coğrafi adların standartlaşması zamanı istifadə edilən terminlər qlossarisi.  
grammar  qramatika  →Dilin rəsmi qəbul edilmiş xüsusiyyətlərinə aid olan və onların uyğunluğunu, münasibətini və izahını nizamlaşdıran elm sahəsi.  
grapheme  qrafem  Bu və ya digər →dildə →fonemlərin qrafik təsviri Nümunələr: ingilis dilində /ʤ/ və fransız dilində /ʒ/ fonemini təsvir edən j-→qrafemi. 
graphic form  qrafik forma  Ad kimi dilçilik vahidini təqdim edən, istənilən →diakritiki daxil etməklə yazılı və ya çap →işarəsi (simvol). Danışıq və ya rəqəmli formaları fərqləndirmək lazımdır. 
graticule  şəbəkə  coordinates, geographical-a (a) (044)-ə bax. 
grid, topographic  şəbəkə, topoqrafik  coordinates, restangular-a (a) (045)-ə bax. 
guidelines, toponymic  rəhbərlik, toponomik  →Toponimlərin→standartlaşması və onların xəritələrdə və →coğrafi məlumat kitablarında yazılış qaydalarının toplusu.  
hardware  aparat vasitələri  Birbaşa kompüterə (mərkəzi prosessora) və daxiletmə və çıxış periferiya avadanlığına aiddir, məsələn monitor, dikovod, idarəetmə pultu, çap qurğusu, qrafik quran, qrafik informasiyanı daxil etmə qurğusu, skaner və s.Qoşma termin: →proqram təminatı  
historical name  tarixi ad  name, historical-a (217)-yə bax. 
hodonym  odonim  odonym-ə (247)-yə bax.  
homonym  omonim  Müxtəlif →topoqrafik obyektləri adlandıran iki və ya daha çox eyni →toponimlərdən hər biri.Nümunələr: Monacó (Principauté de) və Monaco (di Baviera), almanca München sözünün italyanca →ekzonimidir. 
hydrographic feature   hidroqrafik obyekt   feature, hydrographic-a (090)-a bax. 
hydronym  hidronim  →Hidroqrafik obyekti adlandıran →toponim. 
hyphenization,   defis birləşməsi  a) Toponimiyada →ad tərkibinin iki və daha artıq elementinin defislə birləşməsi; bu adətən sözlərin əlifba sırasında sadalanma qaydasını dəyişməməyə imkan verir, məsələn →qazetirdə.Nümunələr: Höhr-Grenzhausen; Tel-Aviv; Pointe-Sapin-Centre; Əli-Bayramlı. 
also  null  b) Sözlər və ya söz hecaları arasında defislərin qoyuluşu. 
hyphenation   null  Nümunələr: Rostov-na-Donu. 
Ideogram  ideoqram, heroqlif  a) Hər hansı əşyanı və ya anlayışı bildirən konkret söz olması mütləq olmayan, qrafik simvol. Bəzi müəlifflər tərəfindən →loqoqram termininin yerinə işlədilir.b) Misir heroqlif yazısında →fonoqramla yazılmış söz və ya anlayış kateqoriyalarının təyinedicisi. 
ideographic script  ideoqrafik yazı  script, logographic-ə (289)-a bax. 
index, names  adların indeksi  index, toponymic-a (138)-ə bax. 
index, place names  coğrafi adların indeksi (göstəricisi)  index, toponymic-a (138)-ə bax. Arabir yaşayış obyektlərinə tətbiq olunur. Həmçinin →obyektin adına bax. 
index, toponymic  indeks, toponomik  Qısa əlavə məlumatlarla və ya onsuz yerləşdiyi yer haqqında →toponimlərin nizama salınmış siyahısı. 
indigenous language  yerli dil  language, indigenous-a (148)-ə bax. 
indigenous  yerli ad  name, indigenous-a (218)-ə bax. 
interactive processing  interaktiv emal  Kompüter sistemində − məlumatın dərhal dəyişiklikliyi, islahatı və ya əks etdirilməsi üçün bilavasitə →kompüter proqramı ilə, və ya →göstəricilərlə qarşılıqlı əlaqə prosesi. Bu adətən kompüter ekranında həyata keçirilir.Qoşma termin: → paket emal.  
interface  interfeys  Iki müxtəlif kompüter sistemini və ya onların hissələrini birləşdirən ümümi blok. Bu mexaniki və elektron yolla həyata keçirilə bilər, həmçinin insanla kompüter arasında qarşılıqlı münasibətə aid ola bilər. 
International Phonetic Alphabet, IPA  Beynəlxalq Fonetik Əlifba, BFƏ  →Fonetik transkripsiya üçün beynəlxalq səviyyədə qəbul edilmiş işarələr toplusu.BFƏ yazılarının bəzi nümunələri: ingiliscə sing sözündə ng üçün [ŋ]; ingilis sh üçün [∫]; art sözündə a üçün [a], amma any üçün [ε]; fransızca Suisse sözündə yarısait u üçün [ų]. 
international standardization  beynəlxalq standartlaşma  Standardization, international, geographical names-ə (313)-ə bax. 
language  dil  Verilən qlossari çərçivəsində sözləri, sözlərin tələffüzünü və onların uyğunluğu üsullarını daxil edən, geniş cəmiyyət tərəfindən istifadə olunan şifahi ünsiyyət vasitəsi. 
language, colloquial  dil, danışıq  Qeyri-rəsmi →danışıqda tətbiq olunan, rəsmi danışıqda və yazı sənədlərində istifadə olunanlardan xeyli fərqlənən →dil forması. Həmçinin→dialekt; →diqlossiyaya bax. 
language, donor  donor-dil  language, source-yə (156)-ya bax. 
language, indigenous  dil, yerli  Verilən əraziyə aid olan →dil. 
language, literary  dil, ədəbi  Ədəbi yaradıcılıq üçün normativ sayılan →dilin yazılı forması. Həmçinin rəsmi danışığın əsasını formalaşdıra bilər. Həmçinin →diqlossiyaya bax. 
language, minority  milli azlıqların dili  Müəyyən edilmiş →rəsmi dildən fərqlənən, konkret ərazidə yaşayan milli azlıqların danışdığı →dil. Onun rəsmi statusu həm ola, həm də olmaya bilər.Nümunələr: Finlyandiyada isveç dili; Fransada breton dili; Niderlandda friz dili. 
language, national  dil, milli  Konkret ölkədə və ya onun ayrı-ayrı ərazilərində geniş və gündəlik istifadə olunan və onda danışanları eyniləşdirən →dil. Onun →rəsmi dil statusu həm ola, həm də olmaya bilər. Nümunə: İsveçrə ərazisində retoroman dili. 
language, non-official or unofficial  dil, qeyri-rəsmi  Müəyyən hüquqi siyasi cəmiyyətdə rəsmi statusu qanun və ya konstitusiya aktı ilə təsdiq edilməmiş nisbətən geniş istifadə olunan, →dil.Nümunələr: Livanda fransız dili; İsraildə ingilis dili. 
language, official  dil, rəsmi  Müəyyən hüquqi siyasi cəmiyyətdə qanuniləşdirilmiş statusu olan və müdiriyyət dilinə xidmət edən, →dil.Nümunələr: Çilidə ispan dili; Alto-Adidjada (İtaliya) italyan və alman dilləri; Rusiya Federasiyasında rus dili; Azərbaycanda azərbaycan dili.  
language, principal  dil, əsas  Digər dillərə münasibətdə daha çox tətbiq olunan, →dilçilik cəmiyyətində istifadə olunan →dil. Nümunə: Alto-Adidjada (İtaliya) italyan yox, alman dili; Uelsdə uels yox, ingilis dili.  
language, receiver  varis-dil  language, target-ə (158)-ə bax. 
language, source  mənbə-dil  Adların götürüldüyü və digər dildən →varis dildən ötürülən →dil.Nümunə: adın rus dilindən çin ruscasına –mənbə-dilə keçirilmə-sində. 
language,  dil, standart  Rəsmi səlahiyyət verilmiş orqan tərəfindən düzgün qəbul olunmuş və ya olunmamış, verilən →dilçilik cəmiyyətində ümumi qəbul edilmiş düzgün forma hesab olunan dilin danışıq və ya yazı forması. 
standard  (normativ)   Nümunə: Almaniyada yuxarı -alman forması. 
language, target  varis-dil   →Mənbə dildən toponimlərin götürülmə və ötürülmə vasitəsi olan →dil. Nümunə: ərəb dilindən fransız dilinə →ötürülmədə sonuncu varis dil sayılır.  
language, vehicular  vasitəçi-dil  Müxtəlif →dilçilik cəmiyyəti üzvləri arasında vasitəçi kimi xidmət göstərən →dil.Nümunə: Bir çox dünya ölkələrində ingilis dili mülki aviasiyada vasitəçi dil sayılır. 
letter  hərf  →Əlifbada ayrıca →işarə kimi göstərilən qrafik simvol. 
letter, basic  hərf, baza  →Diakritik işarələr olmadan →hərfin əsas forması.Nümunələr: polşa dilində ł-ə nisbətən l; island dilində Ð-ə nisbətən –D.  
letter, consonant  samit səsin hərfi; samit hərf  Samit səsi təqdim edən →əlifba →hərfi.Nümunələr: latınca b, d; yunanca β, δ; tayca ข və ด; ərəbcə ب, د; azərbaycanca l, m, n və s.  
letter, vowel  sait səsin hərfi; sait hərf   Sait səsi təqdim edən →əlifba →hərfi. Nümunələr: latınca a, e, i, o, u; yunanca α, є, η, ι, ο, υ, ω; rusca α, е, u, o, y; ivritcə וֹ; tayca ๅ; azərbaycanca ə, ö, ü və s. 
lettering, map  yazılış, kartoqrafik  a)→Əlifba yazılış sistemində olan →xəritədə yazı. Daha geniş mənada →xəritədə yazı b)Xəritəyə yazının [→əlifba] qeyd olunması işi. 
lettering, multilingual  yazılışlar, çoxdilli  →Çoxdilli xəritədə kartoqrafik →yazılar. 
lettering,   yazının müxtəlif sistemlərində olan yazılış   Yazının müxtəlif sistemlərində yazılarla olan →xəritədə kartoqrafik →yazılar. 
letters, cardinal  hərflər, əsas  Eyni →yazılışda istifadə olunan və →əlifbaların çoxunda saxlanılan →hərflər.Nümunələr: K, Q, X hərfləri istisna olmaqla latın əlifbası; fars əlibasında ənənəvi ərəb hərfləri.Qoşma termin: →hərflər, xüsusi. 
letters, special  hərflər, xüsusi  Eyni yazılışdan istifadə edən, digər əlifbaların çoxunda və ya hamısında iştirak etməyən, bu dildə nadir və səciyyəvi olan konkret dilin →əlifba →hərfləri.Nümunələr: danimarka dilində Ø; islandca Þ, ð, almanca ß; farsca گ. Qoşma termin: → hərflər, əsas. 
lexicon  söz ehtiyatı  a)Konkret dilin və ya müəyyən fəaliyyət sahəsininin lüğəti və ya →qlossarisi. b)Müəyyən fəaliyyət sahəsində insanın və ya peşəkar qrupun söz ehtiyatı. 
lexicon,logographic  lüğət, loqoqrafik  →Loqoqrafik yazı →işarələrinin qaydaya salınmış sıyahısı; →əlifba yazısında →əlifbanın və →heca yazısında →sillabariyanın oxşarı. 
ligature  liqatura  Simvolun fonetik mənasının onu təşkil edən hərflərin mənasından fərqləndiyini göstərən qrafik üslublaşdırılmış iki →hərfin ahəngi.Nümunələr: œ (o + e yaranmış); kh BFƏ-də /x/ kimi tələffüz olunur və ya ach-də alman ch-ı. 
lingua franca  ümumi qəbuledilmiş dil  Müxtəlif yerli dillərdə danışan insan qrupları arasında əlaqə üçün istifadə edilən köməkçi dil.Nümunə: Şərqi Afrikada suaxili, And ölkələrində keçua. Həmçinin →pidjin bax. 
linguistic area  dilçilik arealı  linguistic region-a (175)-ə bax. 
linguistic community  dilçilik cəmiyyəti  Ümumi →dil və ya →dialekt vasitəsilə nisbətən asan ünsiyyət quran insan qrupu. 
linguistic region  dilçilik sahəsi  Müəyyən dilin →rəsmi və ya →əsas dil sayıldığı hər hansı sahə və ya ərazi.Nümunələr: Belçikada Flandriya və Valloniya. 
linguistics  dilşünaslıq  →Fonetika, →fonologiya, →mor-fologiya, →sintaksis və →seman-tika da daxil olmaqla insan dilini hərtərəfli öyrənən elm. 
literary language  ədəbi dil  language, literary-a (149)-a bax. 
local name  yerli ad  name, local-a (219)-a bax. 
logogram  heroqlif; ideoqram; loqoqram.  Özündə ayrı-ayrı →fonemləri və ya →hecaları ayırmayan, →morfemi tam təqdim edən qrafik simvol və ya simvollar kombinasiyası.Nümunələr: hong(orta) üçün çin 中-i; san və yayama (dağ) üçün yapon 山-i. 
logographic  loqoqrafik; ideoqrafik; heroqlifik;  →Loqoqramlardan və ya ona aid olanlardan ibarət olan 
Logographic lexicon  loqoqrafik lüğət; ideoqrafik lüğət; heroqlifik lüğət;   Lexicon, logographic-a (170)-ə bax. 
logographic script  loqorafik yazı; ideoqrafik yazı; heroqlifik yazı;   script, logograpfic-a (289)-a bax. 
long form (of a name)  tam forma (ad)  Bütün komponentləri özündə əks etdirən →toponimin (əsasən də ölkənin adının) tam forması.Nümunələr: İordan Haşimit Krallığı; Çin Xalq Respublikası; Rusiya Federasiyası.Qoşma termin: →qısa forma. Yuxarıda sadalanan nümunələrdə-İordaniy; Çin; Rusiya. 
lunar name  aylı ad, selenonim  name, lunar (220)-ə bax. 
man-made  süni obyekt  Feature, man-made-yə (091)-ə bax. 
map lettering  kartoqrafik yazı  lettering, map-a (164)-ə bax. 
map,   xəritə,  Topoqrafik obyektlərə müxtəlif dillərdə adlar verilən, amma →standartlaşmış adlar mütləq olmayan xəritə.Nümunələr: Athens, Athína; Moscou, Moskva. 
map,  yazının müxtəlif sistemlərində yazılan xəritə  →Toponimlərin iki və ya daha çox →yazı sistemlərində təqdim olunduğu xəritə.Nümunə: Aθήνα, Athens; נצרת , Nazareth; Владивосток,Vladivostok.  
map, script  xəritədə olan yazı  Təsviredici izahlar, hündürlük qeydləri və s. kimi xəritədə olan →toponimlər, digər sözlü və rəqəmli yazılar. 
map script,   xəritədə olan yazılar,  →çoxdilli xəritədə yazılar 
map script,  yazının müxtəlif sistemlərində olan xəritədə yazılar   →Yazının müxtəlif sistemlərində xəritədə olan yazılar  
map, thematic  xəritə, tematik  Müəyyən mövzuya həsr olunmuş və təkcə Yerin üz qabığının konfiqurasiyasını əks etdirməyən, istənilən coğrafi xəritə. Nümunələr: geoloji xəritə, tarixi xəritə, hava dəhlizinin diaqramı.Qoşma termin: → topoqrafik xəritə. 
map, topographic  xəritə, topoqrafik  Yerin üz qabığının, Ayın, planetin və ya peyklərin quruluşunu, onların →topoqrafik, →təbii və →süni obyektlərini əks etdirən xəritə. Qoşma termin: →xəritə, tematik. 
maritime name  dəniz adı  name, maritime-yə (221)-ə bax. 
marker  marker  Yalnız müstəqil →hərf və ya →sillaboqramla uyğunlaşdırılmış halda istifadə edilən →fonem, →morfem və ya dilin digər elementinin təsviri üçün qrafik simvol.Nümunə: ərəb dilində shaddah (cütləşmiş marker). 
marker, vowel  saitlənmə işarəsi  Tam olmayan əlifba yazısında sait səsin izahı üçün istifadə olunan marker.Nümunələr: ərəb dilində: َ , ِ , ُ . (a, i, u).ivrit dilində: ַ , ֶ , ִ , ֹ, ֻ . (a, e, i, o, u);tay dilində: ,ั ,ี ฺ (a, i, u).  
menu, computer  menyu, kompüter  Adətən kompüter ekranında qrafik simvollarla və ya →rəqəmli-əlifba formasında təqdim olunan əməliyyatçı üçün əlçatan olan üsulların siyahısı.  
minority language  milli azlıqların dili  language, minority-a (150)-ə bax.  
minority name  milli azlıqların dilində olan ad  name, minority-a (222)-ə bax. 
modified character  şəkli dəyişmiş işarə  character, modified-ə (024)-ə bax. 
morpheme  morfem  →Qramatikada minimal məna ifadə edən vahid; söz tərkibində minimal funksional element.Nümunələr: ingilis dilində names sözü name kök morfemindən və s cəm şəkilçisi morfemindən ibarətdir; Azərbaycan dilində stollar sözü stol kök morfemindən və lar cəm şəkilçisi morfemindən ibarətdir.  
morphological  morfoloji  →Morfologiyaya aid olan 
morphology  morfologiya  Dildə olan sözlərin formasını və strukturunu öyrənən →qrammatika növü 
mother longue  ana dili  Adətən ailədə qazanılmış ilk dil 
multilingual gazetteer  çoxdilli qazetir  gazetteer, multilingual-a (107)-ə bax. 
multilingual map  çoxdilli xəritə   map, multilingual (187)-ə bax. 
multiscriptual gazetteer  yazının müxtəlif sistemlərində yazılarla olan qazetir  gazetteer, multiscriptual-a (108)-ə bax. 
multiscriptual map  yazının müxtəlif sistemlərində yazılarla olan xəritə  map, multiscriptual-a (188)-ə bax. 
name  ad  a) noun, proper-ə (246)-a bax.b) Bu qlossarinin kontekstində: →toponim.  
name, alternative  ad, alternativ  allonym-a (005)-ə bax.  
name, approved  ad, bəyənilmiş   name, standardized-ə (288)-ə bax. 
name, composite  ad, tərkib  Bir neçə sözdən ibarət olan →kök və →fərdi elementlərdən və ya fərdi elementdən ibarət olan →toponim.Nümunələr: Mount Cook; Newport; Newfoundland; Kemijoki; Ростов-на-Дону; Sierra Nevada Oriental; Stoke on Trent. Qoşma termin: →adi ad. 
name, compound  ad, tərkib  name, composite-yə (212)-ə bax. 
name, conventional  ad, ənənəvi  exonym-a (081)-ə bax. 
name,  yerüstü olmayan obyektin adı  →Yerüstü olmayan obyektlərə aid olan →toponimNümunə: Nix Olympica (Marsda). 
name, geographical  ad, coğrafi  Xüsusən →topoqrafik ad və ya →toponim olan, Yerdə olan obyektə aid olan →ad. 
name, historical  ad, tarixi  Tarixi sənədlərdə tapılan və cari dövrdə istifadə olunmayan →toponim.Nümunələr: Eboracum (York üçün, İngiltərə); Mediolanum (Milan üçün, İtaliya); New Amsterdam (Nyu-York üçün, ABŞ); Edo (Tokio üçün, Yaponiya). 
name, indigenous  ad, yerli  →Yerli və ya ondan yaranmış dildə olan →toponim.Nümunələr: Culabah (Avstraliya aborigenləri); Empangeni (Cənubi Afrika zulusları).  
name, local  ad, yerli  →Dilçilik cəmiyyətinin coğrafi məhdudlaşdırılmış bölmədə, bu sahə daxilində yerləşən obyektə nəzərən tətbiq olunan →toponim. O, →standartlaşmış addan fərqlənə bilər. 
name, lunar  ad, aylı; selenonim   Ay üzərində olan obyektə aid olan →toponim.Nümunələr: Qaqarin; Sakitlik Dənizi  
name, maritime  ad, dəniz  Dənizlə bağlı olan →hidroqrafik obyektin adı.Nümunə: Estrecho de Magallanes; Bottenhavet/Selkämeri; English Channel. 
name, minority  milli azlıqların dilində olan ad   →Milli azlıqların diıində olan →toponim. 
name, official  ad, rəsmi  →Coğrafi adlar üzrə rəsmi orqan tərəfindən bəyənilmiş və onun tabeliyində olan →toponim. 
name, place  yerin adı  a) Toponym-a (339)-a bax.b) Bəzi müəlliflər tərəfindən «yaşayış məntəqəsinin adı» termininin sinonimi kimi tətbiq olunur.  
name, primary  ad, ilkin  Yerli əhalinin dilində təsviri ad.Nümunələr: Ar-Rub ' al-Khālī (boş məhəllə, Səudiyyə Ərəbistanı); Dasht-e Kavīr (böyük səhra, İran). 
name, proper  şəxsi ad  noun, proper-ə (246)-a bax. 
name, simplex  ad, bəsit   Daxili quruluşundan və artiklin olub-olmamasından asılı olmayaraq, bir sözdən ibarət olan →toponim.Nümunələr: Moskva, Kiyev, Bakı, London. Al-Qāhirah (Qahirə) də adi addır, çünki ərəb dilində -al artiklı sözün tərkibinə daxil olan önşəkilçi ilə bağlı morfemi ifadə edir.Qoşma termin: ad, tərkibi. 
name, standardized  ad, standartlaşdırılmış (normalaşdırılmış)  Obyektə →coğrafi adlar üzrə rəsmi orqan tərəfindən bəyənilmiş mümkün →ad variantlarından daha üstün sayılaraq-verilən, ad. Bununla belə obyektin vahiddən artıq standartlaşmış adı ola bilər.Nümunə: Kaapstad və Cape Town (Capetown yox). 
name, topographic  ad, topoqrafik  toponym-a (339)-a bax. 
name, traditional  ad, ənənəvi  Müəyyən →dilçilik cəmiyyəti tərəfindən özünün mədəniyyət ənənələrində və ədəbiyyatında nisbətən geniş istifadə edilən →ekzonim.Nümunələr: ərəbcə Əl-İskəndəriyə üçün Aleksandriya; ivritcə Eruşalaim üçün Yerusəlim (Qüds); Çincə Beyçzin üçün Pekin  
name, variant  adın variantı  allonym-a (005)-ə bax. 
names authority  coğrafi adlar üzrə rəsmi orqan  a) Toponimlərə aid qərar qəbul etmək üçün dövlət tərəfindən məsləhətçi funksiyası və ya səlahiyyət verilmiş orqan (şəxs, büro və ya komissiya).b) →Standartlaşmış toponimlərin hazırlanması tapşırılan orqan  
names conversion  adların ötürülməsi  conversion-a (041)-ə bax. 
names index  adların indeksi (göstə-ricisi)   index, toponymic-ə (138)-ə bax. 
names survey  adlar toplusu  survey, toponymic-ə (319)-a bax. 
names transformation  adların ötürülməsi  transformation, names-ə (349)-a bax. 
national language  milli dil  language, national-a (151)-ə bax. 
national standardization, geographical names  coğrafi adların milli standartlaşması  Standardization, national, geographical names-ə (314)-ə bax. 
natural feature  təbiət obyekti  feature, natural-a (092)-ə bax. 
noise, graphic  səs, qrafiki  Təmiz verilişi və ya qrafik məlumatın qəbulunu çətinləşdirir.Nümunələr: televiziya ekranında «qar»; həddən artıq sıx qrafik məlumatla xəritənin yüklənməsi; xəritədə aydın olmayan imzalar.  
non-official language  qeyri-rəsmi dil  language, non-official-a (152)-ə bax. 
non-vocalized  vokallaşdırılmamış  Sözün və ya mətnin vokallaşdırma işarələri olmadan, yəni saitlər qeyd olunmadan yazılışı.  
non-vowelled  vokallaşdırılmamış  non-vocalized-ə (242)-ə bax. 
normalization  normalaşdırma  standardization-a (311)-ə bax. 
noun, common  ümumi isim; apellyativ  Hər hansı bir hadisəni, yeri və ya əşyanı bildirən söz.Nümunələr: toponim; qazetir; şəhər. 
noun, proper  şəxsi ad  Birmənalı olaraq ayrılıqda insanı, yeri və ya əşyanı eyniləşdirən söz. 
null  null  Nümunələr: Albert; Budapeşt; Volqa; Gəncə. 
odonym  odonim  Hərəkət istiqamətinin →xüsusi adı. 
null  null  Nümunələr: Via Appia (tarixi yol); Airway Amber (hava nəqliyyatının istiqaməti); M4 (avtoyol); Darb al-Hajj (ziyarətçilərin yolu). 
official language  rəsmi dil  language, official-a (153)-ə bax. 
onomastics  onomastika  a) →Xüsusi adları öyrənən elm. 
null  null  b)Adların verilmə prosesini və ya fəaliyyətini  
oronym  oronim  Relyef elementlərinə aid olan ad. 
null  null  Nümunələr: Matterhorn; Gaurī-śankar; Fuji San; Sierra Madre; Ural dağları. 
orthography  orfoqrafiya  Verilən dilin qaydalarına görə sözlərin yazılışı. 
phone  səs  Yazıda kvadrat mötərizədə göstərilən →fonetikada danışığın minimal elementi. Konkret →fonem adətən →allofon adlanan müxtəlif səslərlə yayılır.Nümunələr: İspan dilində /b/, saber sözündə [ β ] kimi və Barcelona sözündə [ b ] kimi səslənir. 
phoneme  fonem  Adətən əyri xətli mötərizələrdə göstərilən, məna dəyişən, →dilin →fonoloji strukturunda minimal element. Nümunələr: /b/; /p/; /∫/ (ingiliscə sh üçün). Təcrübədə fonem allofon adlanan variantlarla yayılır, adətən kvadrat mötərizələrlə bağlanır. məsələn, ispancada /b/ fonemi üçün Barcelona sözündə /b/ və saber sözündə /β/; və ya /e/ foneminin müxtəlif mənaları üçün [e], [ẽ], [ε] və [έ]. Həmçinin →səsə bax. 
phonemic  fonemi  →Fonemə aid olan. 
phonetic, phonetical  fonetiki  →Fonetikaya aid olan. 
phonetics  fonetika  Danışıq dilində səsləri öyrənən dilçilik bölməsi. →Səs minimal fonetika vahidi sayılır.  
phonogram  fonoqramma  a)Səsi təqdim edən →qrafik işarə. b)Xüsusən də, bildirdiyi sözün və ya anlayışın məna əhəmiyyətini yox, bu dildə onun adının səslənməsini bildirən →piktoqramma.Nümunələr: Vaxtilə fonetik işarələr kimi istifadə olunan, qədim misir yazısında olan piktoqramlar. Məsələn, /r/ səsi üçün □ (“yerlər”), misir dilində olan (“yer”) sözündə başlanğıc səs. 
phonological  fonoloji  →fonologiyaya aid olan 
phonology  fonologiya  Konkret →dildə və ya bir neçə dildə danışıq səslərini və onların funksiyasını öyrənən elm. 
physical feature  fiziki-coğrafi obyekt  feature, physical (093) bax. 
pictogram  piktoqram  Adının mənasını və səslənməsini ötürmək üçün əşyanın onun qrafik-vizual oxşarına uyğun təsvir edən qrafik simvol. Həmçinin →fonoqrammaya bax.  
pidgin  pidjin  Yarandığı dilə (dillərə) nisbətən qramatik, fonoloji strukturu və tərzi daha sadə olan, məhdud lüğəti və tətbiq sahəsi ilə köməkçi dil kimi inkişaf edən, nisbətən sabit danışıq forması. Nümunələr: ingilis dili əsasında Tok Pisin (neomelanezi); Malayziyada və İndoneziyada Bazaar Malay; Petit Mauresque (Şimali Afrikada fransız dili əsasında); Fanagaló (Cənubi Afrikada əsasən zulu dilinin bazasında).→Danışıq cəmiyyətinin →ana dilinə çevrilən pidjin →kreol dili adlanır.  
pixel  piksel  →Akronim ingiliscə «picture element»idir. (qrafik element)-dir. →Rastr rejimində saxlanan və əks olunan kiçik vahiddir. 
place name  obyektin adı  Toponym-a (339)-a; name, place-yə (b) (224)-ə bax. 
place name index  coğrafi adların indeksi (göstəricisi)   index, place names-ə (137)-ə bax. 
portability, data  məlumatların birləşdirilməsi  data portability-a (059)-a bax. 
principal  əsas dil  language, principal-a (154)-ə bax. 
program, computer  kompüter proqramı  Yerinə yetirilmək üçün kompüterə verilən əmrlər toplusu.Qoşma termin: proqram tərəfindən istifadə edilə bilən →məlumatlar. 
proper name  şəxsi ad  noun, proper-ə (246)-a bax. 
proper noun  şəxsi ad  noun, proper-ə (246)-a bax. 
radical, radix  kök   a) →Loqoqrafik →işarənin baza forması. Nümunə: məna kateqoriyasını təqdim edən təxminən 240 çin heroqliflərindən biri. Məsələn, «meşə» və onun əsasında yaradılan konkret meşə, ağac və s. növlərini bildirən heroqliflər.b) root (282)-ə bax.  
raster mode  rastr rejimi  Kompüterdə sütunlar və sətirlərdə yerləşdirilən piksellərin nisbətən sıx şəbəkəsində məlumatların saxlanma və əks olunması.Nümunə: peyk təsvirləri adətən rastr rejimində saxlanılır.Qoşma termin: →vektor rejimi. 
receiver  varis-dil  language, target-ə (158)-ə bax. 
receiver  varis-dildə yazılış  script, target-ə (295)-ə bax. 
record, computer  kompüter yazısı.  Tək konkret vahidə aid olan və vahid modul kimi emal olunan bir-birinə bağlı →məlumatların kompüterdə oxunulan toplusu.Nümunə: tək toponim və onunla bağlı koordinatları, təsdiqi tarixi, yaranması və s. kimi məlumatlar. 
restangular coordinates  düzbucaqlı koordinatlar  coordinates, rectangular-a (045)-ə bax. 
retranscription  retranskripsiya  →Transkripsiya nəticəsinin →ilkin dilə geri dəyişməsi 
retransliteration  retranliterasiya  →Transliterasiya nəticəsinin →ilkin yazıya geri dəyişməsi. Həmçinin →dönməyə bax. 
reversibility  dönmə qabilliyəti  →Bir yazı və ya →yazı sistemindən yazı vahidinin digərinə ötürülə bilməsi və sonra →mənbə-yazının əsli ilə eyni nəticəni almaqla geri qaytarıla bilməsi bu cür→transliterasiyanın xarakteristikasıdır. 
romanization  romanlaşdırma  Qeyri-latın yazısından latın yazısına →ötürmə.Nümunələr: Aθήνα→Athίna; Москва→Moskva; ڛوت → Bayrūt;תלـאביכ→ Tel-Aviv; ニホソ→Nihon. 
romanization key  romanlaşdırma açarı  Ehtiyac olarsa diakritiki də daxil etməklə, qeyri-latın yazısının işarə cədvəli ona uyğun latın əlifbası hərfləri ilə.Nümunələr: rusca щ üçün latınca šč; yunanca Ψ üçün latınca ps; →Transliterasiya açarının ayrı növü.  
Root  kök  →Dilçilikdə baza vahidinə aiddir. Azərbaycan dilində kök – qohum sözlərin ümumi hissəsidir.Nümunələr: sözün əmələ gəlmə əsası, məsələn, semit dillərinin sözlərində və onların törəmələrində üç samitin ahəngi: nazala (ərəbcə “yamac”) sözündə n, z, l və ya yarad (ivritcə “yamac”) sözündə y, r, d. 
script  yazı; yazılış; yazma   Yazıda və çapda konkret dil tərəfindən istifadə olunan, nəinki →şriftin xarakteri və ya →şriftlə fərqlənən qrafik simvolların məcmusu. Müxtəlif yazı qrupları →yazı sistemini təşkil edir.Nümunələr: latın, kiril, yunan, ərəb, tay və ivrit yazısı →əlifba yazı sisteminə aiddirlər; amxar yazısı, yapon kanası →heca; çin xanı və yapon kandzisi – heroqlifik yazı sisteminə aiddirlər.  
script, alphabetic  əlifba yazısı  Vahid →hərf, →diqraf və ya →triqrafın prinsipcə vahid →fonemi və ya →diftonqu təqdim etdiyi →əlifba →yazı sistemi forması.Nümunələr: latın, kiril, yunan, tay, ərəb və ivrit yazıları əlifba yazısıdır, lakin son iki yazı →tam olmayan əlifba yazısına yəni əsasən →konsonant yazıya aiddirlər. Koreya əlifba yazısında hərflər qrafik olaraq demək olar ki, heca elementlərini təqdim edirlər. 
script, consonant  yazı, konsonant.  script, defective alphabetic-ə (286)-a bax. 
script, defective alphabetic  əlifba yazısı, qeyri-qənaətbəxş.  Əsasən →samit səsləri verən →hərflərin istifadə olunduğu; hərfi olmayan →markerlərlə →samit hərflərin üstündə/altında və ya içində nöqtə, xətlərdən istifadə olunaraq →sait səslərin bildirildiyi →əlifba yazısı.Nümunələr: ərəb və ivrit dili. Həmçinin →sait səsin markerinə bax.  
script, donor  donor-yazı  script, source-yə (293)-ə bax. 
script, ideographic  yazı, ideoqrafik  script, logographic-ə (289)-a bax.  
script, logographic  yazı, loqoqrafik yazı, heroqlifik  →Loqoqrafik yazı sisteminə aid olan →heroqliflərdən ibarət olan →yazı.Nümunələr: çin yazısı; yapon kandzisi. 
script, map  yazı, kartoqrafik  map script-ə (189)-a bax. 
script, original  yazı, əsl   script, source-yə (293)-ə bax.  
script, receiver  varis-yazı  script, target-ə (295)-ə bax 
script, source  mənbə-yazı  →Toponimin qabaqcadan təqdim olunduğu işarələr və onun əsasında →varis-yazı adlandırılan digər yazının işarələri ilə ötürülə bilən, →yazı. 
script, target  yazı, hecalı (sillabik)  →Yazının →heca →sisteminə aid olan →yazıda hər bir →işarə və ya işarələr çoxluğu →hecanı bildirir.Nümunələr: amxar dili; →hecalı yapon katakana və kirakanası; Koreya yazısı əlifba yazısı olmasına baxmayaraq, qrafik və vizual olaraq hecalı sayılır.  
script, target  varis-yazı  →İlkin yazıdan →toponimin ötürülə biləcəyi →yazı. Həmçinin → transliterasiyaya bax.Nümunə: yunan yazısının →romanlaşmasında latın yazısı. 
segment  seqment  →Dilçilikdə danışıq axınında tanına bilən istənilən diskret elementi.Nümunə: yunan yazısının →romanlaşmasında latın yazısı. 
semantics  semantika  Dil ilə ötürülən məzmunu öyrənən →dilçilik bölməsi. 
sequence rules  ardıcıllıq qaydaları  →Hərflər, →sillaboqramlar və ya →loqoqramların ardıcıllığına uyğun sözlərin düzülüş sırasını (məsələn, qazetirdə →toponimlər) müəyyən edən qaydalar. Çətinliklər əlifbada olmayan lakin yazıda istifadə olunan işarələrlə və →markerlərlə və ya →diakritik işarələrlə təchiz olunmuş hərflərlə (alman dilində ä, ö, ü, ß; ispan dilində ll və ya ñ ), həmçinin defislə yazılan sözlərlə bağlı yarana bilər.  
short form  qısa forma  →Toponomiyada adın ixtisar edil-miş və ya qısa variantı. 
(of a name)  (adın)  Nümunələr:Çin Xalq Respublikası üçün Çin; İordan-Haşimit Krallığı üçün İordaniya; Rusiya Federasiyası üçün Rusiya.Qoşma termin:→tam forma.  
short title  qısaldılmış ad  short form-a (of a name) (299)-a bax. 
sign, diacritial  diakritik işarə  diacritic-ə (064)-ə bax. 
simplex name  adi ad  name, simplex-ə (227)-ə bax. 
simplified character  sadələşdirilmiş işarə  character, simplified-ə (025)-ə bax. 
software  proqram təminatı  Kompüter proqramının işi ilə əlaqədar olan →proqramlar, üsullar və →göstəricilər. Qoşma termin: aparat vasitələri. 
source  ilkin dil  Language, source-yə (156)-ya bax. 
source script  ilkin yazı   script, source-yə (293)-ə bax. 
specific element  fərdi element  →Kök termini olmayan və obyekti həmin →sinfə aid digər obyektlərdən fərqləndirən →toponimin bir hissəsi. Bura →artikl və ya digər dilçilik elementləri aid edilə bilər. 
speech  nitq  →Dilin şifahi təzahürü 
speech community  danışıq (dil) cəmiyyəti  Ümumi →dildə və ya →dialektdə asanlıqla şifahi ünsiyyət quran insanlar qrupu. 
standard  standart dil (normativ)  Language, standard-a (157)-ə bax. 
standardization  standartlaşdırma,  a) Uyğun səlahiyyətli orqan tərəfindən konkret standart və ya normaların qəbulu, məsələn, →toponimlərin bir formalı təqdimi. 
null  normallaşdırma  b) →Toponimin bu normalara uyğunlaşdırılması.  
standardization, geographical names  coğrafi adların standartlaşdırılması (normalaşdırılması).  →Coğrafi adlar üzrə rəsmi orqan tərəfindən konkret →coğrafi obyekt üçün bir və ya daha çox →adların və onların dəqiq yazı formasının, həmçinin onların istifadə şərtlərinin təsdiq edilməsi. Daha geniş mənada →toponimlərin standartlaşdırılması. 
standardization, international, geographical  coğrafi adların standartlaşdırılması, beynəlxalq  Bütün →coğrafi adların şifahi və yazılı formalarının [daha geniş mənada →yerüstü olmayan obyektlərin →toponimlərinin] ötürülməsində 1) →milli standartlaşmanın və ya 2) müxtəlif dillər və yazı sistemləri arasında uyğunluğu müəyyən edən beynəlxalq qaydaların qəbulu vasitəsi ilə maksimal təcrübi vahid şəklə salınmaya yönəldilmiş fəaliyyət. 
standardization, national, geographical  coğrafi adların standartlaşdırılması, milli.  Hər hansı bir milli quruluş ərazisində →coğrafi adların →standartlaşdırılması. məsələn, dövlətin. 
standardized allonym  standartlaşdırılmış allonim  allonym, standardized-ə (006)-a bax. 
standardized name  standartlaşdırılmış ad  name, standardized-ə (228)-ə bax. 
Standardized toponym  standartlaşdırılmış (normalaşdırılmış) toponim  name, standardized-ə (228)-ə bax. 
survey, names  ad toplusu  survey, toponymic (319) bax. 
survey, toponymic  plan alma (şəkil çəkmə), toponimik  Konkret ərazidə toponimlərin yığımı, yazılması və emalı ilə bağlı olan bütün fəaliyyət mexanizmi. 
syllabary  sillabari; heca əlifbası.  →Heca yazısında istifadə edilən konkret dilin bütün →hecalarını təqdim edən →sillaboqramların qaydaya salınmış toplusu.Nümunələr: a, ka, sa, ta, na, ha, ma üçün ア, カ, サ, ヌ, ナ, ハ, マ – yapon katakanlarının sillaboqram toplusu; uyğun olaraq pi, pu, pa, ti, tu, ta və s. üçün İnuktitut ⋀, ≻, ≺, ∩, ⊃, ⊂. 
syllabic (as a noun)  heca  Syllabogram (326)-ya bax. Əsasən cəm halında istifadə olunur. 
syllabic (as an adjective)  hecalı  →Hecaya aid olan və ya hecalardan ibarət olan. 
syllabic script  heca yazısı  script, syllabic-ə (294)-ə bax. 
syllabibification  hecalara bölünmə  sözün →hecalara bölünməsi.Nümunələr: Val-pa-ra-i-so; O-ban.  
syllable  heca  Bir sait və ya heca əmələ gətirən samitin bir və ya bir neçə samit səslərlə birləşməsindən, →diftonq və triftonq əmələ gətirən tək sait və ya saitlərin birləşməsindən ibarətolan →danışıq elementi; sözün ilkin bölünməsi.Nümunələr: Cenevrə sözündə Ce-nev-rə; Haydelberq sözündə Hay-del-berq. 
syllabogram  sillaboqram  →Heca yazısında →hecanı təqdim edən qrafik →işarə. 
synonym  sinonim  Eyni mənanı bildirən iki və ya daha çox sözlərdən hər biri. 
syntax  sintaksis  Sözlərin ahəngini və onların cümlədə düzülüş qaydasını öyrənən →dilçilik bölməsi. 
target language  varis (davamçı) dil  language, target (158) bax. 
target script  varis (davamçı) yazı  script, target (295) bax.  
tetragraph  tetraqraf  Konkret dildə vahid →fonoloji və ya qrafik elementi təqdim etmək üçün istifadə olunan dörd →hərfin ahəngi.Nümunələr: Çad dövlətinin almanca transkripsiyasında olan –Tschad sözündə /t∫/ fonemini bildirən tsch; rusca щ üçün ingiliscə shch. 
thematic map  tematik xəritə  map, thematic-ə (192)-yə bax. 
Topographic category  topoqrafik səviyyə  class, feature-yə (029)-a bax. 
topographic  topoqrafik obyekt  feature, topographic-ə (094)-ə bax. 
topographic map  topoqrafik xəritə  map, topographic-ə (094)-ə bax. 
topographic  topoqrafik ad  toponym-ə (339)-a bax. 
topography  topoqrafiya  a) Plan və hündürlük nöqteyi-nəzərdən yəni plan vəziyyəti və relyef daxil olmaqla Yerin, digər planetin, peykin və ya onun hissələrinin səthi quruluşu. b) Yuxarıda göstərilənlərin təsviri və qrafik təqdimatı. 
toponomastics  toponomastika  →Toponimləri öyrənən intizam. 
toponym  toponim  →Topoqrafik obyektin xüsusi adı. →Coğrafi ad və →yerüstü olmayan obyektin adı anlayışları üçün ümumiləşdirici termin. 
toponym, standardized  toponim, standartlaşdırılmış (normallaşdırılmış)  name, standardized-ə (228)-ə bax. 
toponym, variant  toponimin variantı  Allonym-ə (005)-ə bax. 
toponymic guidelines  toponimik rəhbərlik  guidelines, toponymic-ə (126)-ya bax. 
toponymic index  toponimik indeks (göstərici)  index, toponymic-ə (138)-ə bax. 
toponymy  a)     toponimika b)    toponimiya  a) Tədqiqat predmeti ümumən →toponimlər və xüsusən də →coğrafi adlar olan elm.b) Göstərilən ərazidə →toponim-lərin məcmusu. 
traditional name  ənənəvi ad  name, traditional-a (230)-a bax. 
transcription  transkripsiya  a) Adətən əlavə →diakritik işarələrin tətbiqi olmadan, →varis-dilin uyğun yazı vasitələri ilə →mənbə-dilin səslərinin yaranmasına əsaslanan bir dildən digər dilə adların fonetik →ötürülməsi üsulu.Nümunələr: türk Ankara-sı yunanca Aγkaρa; rus Щукино-su ingiliscə Shchukino.Transkripsiya heç də həmişə dönməni təmin etmir.Ona görə də →retranskripsiya, məsələn kompüterdə, orijinala uyğun olmayan forma yaradıla bilər. Məsələn, yuxarıda göstərilən hallarda bunlar alına bilər: Agkara (turkcə); Щчукино (rusca).Ancaq pinyinin romanlaşmasının çin sistemi, müxtəlif yazı sistemləri arasında uyğunluq yaratmasına baxmayaraq, sözün səs şəklinin ötürülməsinə əsaslanır və dönməzdir; ona görə də o →transliterasiya yox, transkripsiya hesab olunur.Həmçinin, →transkripsiya açarına bax.  
transcription  transkripsiya əlifbası  alphabet, transcription-a (011)-ə bax. 
transcription key  transkripsiya açarı  →Mənbə-dilin qrafik işarələr cədvəli ona uyğun olan →mənbə-dil qrafik işarələri ilə.Nümunələr: macarca s üçün ingiliscə sh; datca sj üçün almanca sch; çincə 贝, 北, 陂, 卑 ,倍, 碑. Həmçinin →transkripsiyaya bax. 
transformation,  adların ötürülməsi  Toponomikada toponimlərin köçürmə, transkripsiya və transliterasiya məfhumları üçün ümumiləşdirici termin. Son iki məfhum özündə →konversiyanı əks etdirir.  
translation  tərcümə, yazılı  a) Varis dilin sözləri ilə mənbə dildə deyilənlərin məna ötürülüşü.b)Bu prosesin nəticəsi. Toponimikada bu hərdən yalnız →kök elementinin adına tətbiq olunur. Nümunələr: Черное море üçün (rusca) Mer Noire (fransızca); Lago di Como (italyanca) üçün Lake Como (ingiliscə); Fuji San (yaponca) üçün Mount Fuji (ingiliscə).  
translingual data interchange  dillərarası məlumatların mübadiləsi  data interchange, translingual-a (057)-yə bax. 
transliteration  transliterasiya  a) →Mənbə-yazının hər bir →işarəsinə, →diqrafına, →triqrafına və ya →tetraqrafına →varis-yazının tək işarəsinin və ya diqrafının, triqrafının, →diakritiklə işarəsinin və ya bu variantların toplusunun uyğun gəldiyi bir →əlifba və ya →heca yazı sistemindən digərinə →adların →ötürülmə üsulu. →Transkripsiyadan fərqli olaraq, transliterasiyaya tam →dönməyə çalışır (bəzən nail olmur) və →transliterasiya açarı ilə təmin olunmalıdır.b) Bu prosesin nəticəsi.[Mötərizədə ingilis dilində olan ekzonimlər göstərilib] Владивосток→Vladivostok; ח٠פה→Hefa (Haifa);  
transliteration alphabet  transliterasiya əlifbası  alphabet, transliteration-a (012)-ə bax. 
transliteration key  transliterasiya açarı  Konkret →mənbə-yazının ona uyğun olan konkret →varis-yazı işarələri ilə birlikdə →işarələr cədvəli. Həmçinin → ötürmə cədvəli adlanır.Nümunələr: yapon ポ katakanı üçün latınca ро; latınca d üçün rus kirilcəsində д; tayca ต üçün ivritcə ת yox, ט hərfi.  
trigraph  triqraf  Bir →fonemi bildirən üç hərfin ardıcıl düzülüşü.Nümunə: /∫/ üçün alman dilində sch. 
typeface  şriftin xarakteri  Ölçüsündən asılı olmayaraq →əlifbanın bütün →çap işarələrinin forma və ya üslubu.Şriftlərin nümunələri: Times New Roman; Univers bold italic.Həmçinin → şriftə bax. 
undersea feature  sualtı obyekt  feature, undersea-ya (095)-ə bax. 
UNGEGN  BMTCAEQ  Coğrafi adlar üzrə birləşmiş millətlər təşkilatının ekspertlər qrupunun adının →akronimi 
unvocalized  vokallaşdırılmamış  vocalization-a (368)-ə bax. 
unvowelled  vokallaşdırılmamış  vocalization-a (368)-ə bax. 
UTM grid  UTM şəbəkəsi  Merkatorun köndələn proyeksiyasının universal şəbəkəsi. Vəziyyətin müəyyənləşdirilməsinə kömək etmək üçün xəritəyə çəkilmiş müstəvi →düzbucaqlının koordinatlarının şəbəkəsi. O, bütün yer kürəsini 6 dərəcə uzunluq dairəsi enində 60 meredional zonalara bölür; bu zonalar tarixin dəyişdiyi beynəlxalq xətdən 1-dən 60-dək şərqə doğru nömrələnir. 
variant character  işarənin variantı  character, variant-a (026)-a bax. 
variant name  adın variantı   allonym-ə (005)-ə bax. 
vector mode  vektor rejimi  Kompüterdə qrafik məlumatların (nöqtələrin, xəttlərin, çoxbucaqlıla-rın) nöqtəli koordinatların (adətən düzbucaqlıların) köməyi ilə saxlan-ması və təsviri.Qoşma termin→rastr rejimi. 
vehicular language  vasitəçi dil  language, vehicular-a (159)-a bax. 
vernacular  yerli (dil)  Hər hansı bir regionun əhalisi üçün doğma olan və →standart dildən fərqlənən →dil və ya →dialekt. 
vocabulary  lüğət  a) Dil sözlərinin məcmusu.b) Konkret fərdin lüğət ehtiyatı.Həmçinin →leksikona bax. 
vocalization  vokalizasiya  →Sait səs markerlərinin →natamam əlifba yazısının söz və ya mətninə daxil etmə və ya yerləşdirmə, məsələn ərəb və ivrit dillərində. Təlimat mətnlərindən başqa →toponim kimi olan ancaq müqəddəs mətnlər, çətin və ya xarici sözlər adətən çap zamanı vokallaşır.Nümunələr: Carmel – לּמּרפּ (vokallaşdırılmış) müqayisədə כךמל (vokallaşdırılmamış). 
vocalized  vokallaşdırılmış  vocalization-a (368)-ə bax. 
vowel  sait səs  Tələffüzün dürüstlüyü üçün, hansının ki, titrəyiş yaratmamaq üçün nəfəs borusu bağlanmır və sıxılmır, diftonq və triftonqlar da daxil olmaqla iki əsas səs sinfindən biri. Sait səs – →hecanın daha mənalı hissəsidir. Nümunələr: /a/, /e/, /i/, /o/. Qoşma termin: → samit səs. 
vowel letter  sait səsin hərfi  letter, vowel-ə (163)-ə bax. 
vowel marker  sait səsin markeri  marker, vowel-ə (196)-ya bax. 
vowel point  saitlənmə işarəsi  vowel marker-ə (373)-ə bax. 
vowelled  vokallaşdırılmış  vocalization-a (368)-ə bax. 
writing system  yazılış sistemi  →Əlifba, →heca və ya →loqoqrafik yazı sistemində →əlifba, →heca və ya →loqoqrafik lüğət tərtib edən →fonologiya və →morfologiya elementlərinin qrafik simvollar toplusu dili ilə təqdim etmə üsulu. Yazılış sistemi →yazı qruplarından ibarətdir.