English
Birinci səhifə Əlaqə 
 
Statistika haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunu
Dövlət Statistika Komitəsi haqqında Əsasnamə
Təskilatın strukturu
Kadr siyasəti
İnzibati xətalar haqqında işlərə baxmağa səlahiyyəti olan vəzifəli şəxslərin siyahısı
Statistik işlərin dövlət proqramı
Statistikanın tarixi
Azərbaycan Dövlət Statistika Komitəsinin kitabxanası
 
Azərbaycan Rəqəmlərdə
Azərbaycanın regionları
Azərbaycanın makroiqtisadi göstəriciləri
Yeni iş yerləri
Ərzaq təhlükəsizliyi və balansları
Metodologiya
Statistik hesabatların formaları
 Ev təsərrüfatlarının büdcəsi>>
mündəricat
İqtisadi rayonlar üzrə tədqiq olunan ev təsərrüfatlarının orta ölçüsü
Ev təsərrüfatlarının gəlirləri
Ev təsərrüfatlarının istehlak xərcləri
Ev təsərrüfatlarında ərzaq məhsullarının istehlakı
Ev təsərrüfatlarında istehlak olunmuş ərzaq məhsullarının kimyəvi tərkibi və kaloriliyi
Ev təsərrüfatlarının yaşadığı mənzillərin ölçüsü və otaqların sayına görə bölgüsü
Ev təsərrüfatlarının abadlıq şəraiti və təchizat
Ev təsərrüfatlarında uzun müddət istifadə olunan əşyaların mövcudluğu
Ev təsərrüfatlarının torpaq sahələrinin xarakteristikası
Ev təsərrüfatlarında kənd təsərrüfatı məhsulları
Şəhər və kənd yerləri üzrə əhalinin cins-yaş üzrə iqtisadi fəallığı
Şəhər və kənd yerləri üzrə əhalinin əsas gəlir mənbələri
İqtisadi rayonlar üzrə əhalinin əsas gəlir mənbələri
Şəhər və kənd yerləri üzrə əhalinin təhsil səviyyəsi üzrə xarakteristikası
Ev təsərrüfatları üzvlərinin sağlamlıq vəziyyətinin xarakteristikası
Əhalinin cins və yaş üzrə orta çəkisi və boyu

Metodoloji izahatlar

Ev təsərrüfatlarının pul gəlirlərinə – əmək gəlirləri, pensiyalar, müavinətlər, təqaüdlər və digər sosial transfertlər, kənd təsərrüfatı məhsullarının satışından əldə olunan gəlirlər, mülkiyyətdən əldə olunan gəlirlər, qiymətli kağızların faizləri, dividendlər, sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslərin gəlirləri, xarici valyutaların satışından əldə olunan gəlirlər və ailə üzvlərinin digər gəlirləri daxildir. Natura şəklində daxil olmuş ərzaq məhsullarının, yardım və güzəştlərin pulla ifadəsi də pul gəlirlərinə aid edilir.

Ev təsərrüfatlarının istehlak xərcləri – ərzağa qeyri-ərzaq məhsullarına, alkoqollu içkilərin alınmasına, xidmətlərin ödənilməsinə çəkilən xərcləri əhatə edir. Ev təsərrüfatlarının vergi, rüsum, ödəmə, borc, aliment, qohumlara yardım, cərimə, kreditlərin ödənilməsi və s. istehlaka aid olmayan xərclər istehlak xərclərinə aid edilmir.

Ev təsərrüfatlarının pul xərcləri – ev təsərrüfatı üzvlərinin tədqiqatda iştirak etdiyi dövr ərzində çəkdiyi cəmi faktiki xərcləri özündə əks etdirir. İnvestisiyalar, xarici valyuta və qiymətli kağızların alınmasına çəkilən xərclər və banklara qoyulan vəsaitlər pul xərclərinin tərkibinə daxil edilmir.

Əhalinin adambaşına orta pul gəlirlərinin ölçüsünə görə bölgüsü - verilmiş müəyyən intervallar üzrə adambaşına pul gəlirlərinin ölçüsünə görə əhalinin sayını (xüsusi çəkisini) və əhalinin maddi vəziyyətinin ölçüsünə görə təbəqələşməsini səciyyələndirir.

Ev təsərrüfatlarında ərzağın dəyəri – ev təsərrüfatlarında istehlak üçün alınmış ərzaq məhsullarının alınmasına və evdən kənarda qidalanmaya çəkilən pul xərclərindən, eləcə də natura şəklində daxil olmuş ərzaq məhsullarının dəyərindən ibarətdir.

Ev təsərrüfatlarının son istehlak xərcləri - istehlak xərclərindən, natura şəklində daxil olmuş ərzaq məhsullarının, yardım və güzəştlərin dəyərindən ibarətdir. Satın alınmış ərzaq məhsullarından ev təsərrüfatı daxilində istifadə edilmək üçün nəzərdə tutulmayanların dəyəri son istehlak xərclərinə daxil edilmir.

Ev təsərrüfatlarının sərəncamda qalan gəlirləri – ev təsərrüfatında xərcləri təmin etmək və əmanətlər yaratmaq üçün pul vəsaitlərinin, eləcə də natura şəklində daxil olmuş ərzaq məhsullarının, yardım və güzəştlərin dəyərinin cəmindən ibarətdir. Ssuda və kreditlərin, əvvəl yığılmış pul kütləsinin və ev təsərrüfatlarının ümumi gəlirinin cəmi kimi hesablanır (tədqiqat müddətində ev təsərrüfatının təmin olunmuş xərcləri ölçüsündə).

Kvintil (20%) qrupları üzrə göstəricilər alınarkən ev təsərrüfatlarının adambaşına sərəncamda qalan gəlirləri artan qaydada düzülərək ev təsərrüfatlarının sayına görə 5 bərabər 20%-lik qrup yaradılır. Bu zaman birinci kvintilə ən az gəlirləri olanlar, beşinci kvintilə isə ən çox gəlirləri olan ev təsərrüfatları düşür. Desil (10%) qrupları eyni qayda ilə məlumatlar düzülərək 10 bərabər hissəyə bölünür. Təhlil və müqayisə üçün eyni göstəricilər istehlak xərclərinə görə də alınır. Təqdim olunan yekunlarda əhatə olunmuş göstəricilərin əksəriyyəti beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılaraq Azərbaycanda ilk dəfə tətbiq olunmuşdur. Eyni zamanda göstəricilər ilk dəfə olaraq yüksək analitik keyfiyyətə malik olan SPSS proqram paketindən istifadə əsasında işlənərək yekun cədvəlləri alınmışdır. Tədqiqatda bütün seçmə müşahidələrə xas olan bəzi göstəricilərin baş məcmudan orta məntiqi kənarlaşması mövcuddur. Eyni zamanda bəzi göstəricilərin statistik cəhətdən çatışmamazlığı halları mövcuddur.

Ev təsərrüfatları büdcələrinin seçmə tədqiqatı əhalinin həyat səviyyəsinin dövlət tərəfindən statistik müşahidə metodudur və “Azəbaycanda statistik işlərin reqlamenti”nə uyğun olaraq dövlət statistika orqanları tərəfindən aparılır. Ev təsərrüfatları büdcələrinin seçmə tədqiqatı əhalinin müxtəlif qrup və təbəqələrinin həyat səviyyəsi haqqında iqtisadi-statistik məlumatlar almaq üçün keçirilir. Onun məlumatlarından İstehlak Qiymətləri İndeksinin hesablanmasında, Milli Hesablar Sisteminin aparılmasında, əhalinin həyat səviyyəsində baş verən dəyişikliklərin təhlil edilməsi və əhalinin sosial müdafiəsi üçün tədbirlər sisteminin hazırlanmasında geniş istifadə olunur.


© Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi